::كتابخانه::

معرفی کتاب آسمان و ريسمان

معرفی کتاب آسمان و ریسمان
نویسنده : سید محمد علی جمال زاده
به کوشش علی دهباشی
چاپ اول 1379
شابک 7-34-6961-964
446 صفحه
ناشر : سخن و البرز

زندگینامه نویسنده :
سید محمد علی جمال زاده در سال 1309 هجری قمری در اصفهان متولد شد . پدرش سید جمال الدین واعظ اصفهانی دائما برای وعظ و سخنرانی در سفر بود و گاه محمد علی را نیز همراه خود می برد . جمال زاده در 1321 ه- ق به تهران رفت . دو سه سالی نگذشت که پدر فرزندش را که 12 سال بیشتر نداشت برای تحصیل به بیروت فرستاد . در همین زمان محمد علی شاه مجلس را به توپ بست و سید جمال در همدان به دست عمال دولتی مقتول شد . چندی بعد جمال زاده برای تحصیلات دانشگاهی به فرانسه رفت . یک سال بعد به سفارش یکی از دوستان به لوزان سویس رفت و دیپلم خود را در رشته حقوق گرفت . جنگ جهانی اول او را به کمیته ملیون ایرانی (برای مبارزه با روس و انگلیس) کشاند . وی سپس به برلین رفت و تا سال 1930 دراین شهر ا قامت گزید . او در سال 1931 به دفتر بین المللی کار وابسته به جامعه ملل پیوست و در سال 1956 بازنشسته شد . در طول این مدت وی 5 بار به ایران سفر کرد , گرچه مدت اقامتش کوتاه بود . وی تحصیلات دانشگاهی خود را در رشته حقوق ادامه داد .
گر چه هرگز از آن استفاده ای نبرد . محمد علی در سراسر عمر با ایران می زیست . هر روز کتاب فارسی می خواند و بی وقفه به دوستان ایرانی خود نامه می نوشت . خانه اش آراسته به قالی و قلمکار و قلمدان و ترمه و تافته بود . نخستین کتاب او یکی بود یکی نبود در سال 1300 ه . ش به چاپ رسید .

آثار سید محمد علی جمال زاده :
1. نگارش های پژوهشی :
جمال زاده در زمینه ادبی تاریخی مقاله های فراوانی دارد که تعداد آن ها از 300
در می گذرد . پیشینه تاریخی ایران , روابط ایران و روس , اوضاع اقتصادی
اجتماعی و سیاسی ایران از موضوعات مقالات و کتب وی است . برجسته ترین
کتاب های تاریخی او عبارت اند از : گنج شایگان , بانگ نای , فرهنگ لغت عوامانه
اندک آشنایی با حافظ و...
2. نگارش های داستانی :
جمال زاده داستان نویسی را شغل خود می دانست و همواره بر آن مداومت می ورزید .
آثار وی توسط بسیاری از ادیبان زمان مورد پسند واقع شد . شماری از داستان های
وی به زبان های انگلیسی فرانسه روسی آلمانی ایتالیایی ژاپنی و ... ترجمه شده
است . سازمان ملل مجموعه داستانی از او را در سال 1959 با عنوان Choix Des Nouvelles
منتشر کرد . از مهمترین آثار داستانی وی می توان به دارالمجانین , صحرای محشر
راه آب نامه , معصومه شیرازی , کهنه و نو , آسمان و ریسمان و قصه ما به سر رسید
اشاره کرد .
3. نگارش های اجتماعی سیاسی :
جمال زاده پس از دهه بیست کمتر مقاله های سیاسی می نوشت . اگر هم درباره ایران می نوشت جنبه های اجتماعی تاریخی آن را مورد توجه قرار می داد . از مجموعه آثار او در این سبک می توان آزادی و حیثیت انسانی , خاک و آدم , خلقیات ما ایرانیان , تصویر زن در فرهنگ ایران را نام برد .
4. نگارش های ترجمه ای
وی پس از ترجمه کتاب قهوه خانه سورات از برناردن دو سن پیر فرانسوی از ترجمه دست کشید . اما پس از تاسیس بنیاد ترجمه و نشر کتاب آثار زیادی از نویسندگان بزرگ دنیا را ترجمه نمود . ویلهلم تل ( شیللر) خسیس , دون کارلو ( مولیر) دشمن ملت ( ایبسن) از ترجمه های او هستند .
5. نوشته های خاطراتی :
جمالزاده در این زمینه آثار متعددی دارد . برخی از آنها مربوط به خاطرات هم روزگاران او و گروهی نیز به خاطرات خود و پدرش اختصاص دارند . کتاب هایی چون حاج میرزا یحیی دولت آبادی , عارف قزوینی و اشرف الدین نسیم شمال از آثار او در این مجالند .
6. انتقاد و معرفی کتاب :
جمال زاده در باره هر کتبی که می خواند نظرات خود را یادداشت می کرد . بیش از 80 مقاله در
این سبک از وی به یادگار مانده است .

*******
اشاره : محمد علی جما ل زاده در سال 1255 طبق قرار دادی که با دانشگاه تهران به امضا رسانید
تمام حقوق ناشی از انتشار آثار خود را به این دانشگاه واگذار کرد .
سود حاصل از فروش کتاب های وی طبق موافقت نامه به به مصارف زیر می رسد :
* خرید کتاب های مفید برای کتاب خانه دانشگاه تهران
* کمک به دانشجویان علاقه مند و بی بضاعت تحت عنوان بورس تحصیلی
* کمک به مراکز خیریه اعم از یتیم خانه یا خانه سالمندان در شهر اصفهان

*******

شرحی بر کتاب : کتاب آسمان و ریسمان مجموعه داستانی از جمال زاده است. در این کتاب همچنین چند ترجمه و مقاله کوتاه از وی نیز به چشم می خورد . موضوع کلی داستان ها زندگی روزمره مردم در اوایل قرن 14 شمسی تا نیمه آن است . در هر داستان مفهومی بسیار بلیغ و زیبا نهفته است . داستان ها در عین سادگی آنچنان پند هایی به آدمی ی دهند که شاید سال ها سفر به آدمی نیاموزد .نثر داستان ها نیز بسیار ساده و گاه عامیانه و خودمانی است . اصطلاحات عامیانه در جای جای داستان به چشم می خورد . اصطلاحاتی چون :
در دل دوستان قند و شکر به آب افتاد , سر گاو در خمره گیر کرده , دیلاق و ...
به فضای داستان روحی صمیمی می بخشد . اصطلاحات عربی نیز در این میان کم نیست . البته تنها واژگانی که در میان مردم مرسوم بوده به کار گرفته شده است .
طنز در سراسر داستان به چشم می خورد . گاه وصف آدمیان , سخنان سخیف آن ها
از شدت خنده اشک به چشم می آورند!
برای آشنایی بیشتر با سبک این کتاب شرحی بر داستان مرکب محو تقدیم می گردد :
داستان حکایت مردی را باز گو می کند که در دوران حیات خود در ادبیات دستی داشته
و کباده شعر و ادب می کشیده است! دبیر آفاق یا همین نویسنده مشهور قصه ما در میگذرد .
دو فرشته ثواب و عقاب که از بدو تولد با وی همراه بوده اند , کارهای نیک و بد وی را می شمارند .
در کمال ناباوری می بینند که کارهای نیک و بد او با هم برابر است !
موضوع را نزد خداوند مطرح می کنند . قرار می شود تا دو فرشته برای مشخص شدن وضعیت دبیر آفاق به میان ملت بروند و ببینند مردم درباره او چه می گویند . و جواب را در کتابتی تقدیم پروردگار نمایند . در بادی امر مردم برای او سوگواری بسیار می کنند و وزیر فرهنگ برای وی خطابه ای می خواند . خیابانی را به نام دبیر آفاق می کنند و مقبره ای پرشکوه برای وی می سازند . کتاب هایش در تیراژ میلیونی به طبع می رسند و مردم کتاب هایش را چون گلستان و بوستان بر سر می گذارند . اما چه فایده ؟ دیری نمی گذرد که وی از اذهان مردم مردم پاک می شود . مقبره اش خاک می خورد , نام خیابان عوض می شود و نسل بعد حتی نام او را به یاد نمی آورند . خداوند نیز او را به دست مرکب محو می سپارد ....
این متن از داستان مرکب محو انتخاب شده که از زبان ملائکه ثواب و عقاب سخنرانی یکی از ادبا را در وصف درگذشت دبیر آفاق بیان می دارد .
... قبرستان از زور خیمه و خرگاه به صورت صحرای کربلا در آمده است . یک ساعت به ظهر مانده مجسمه بزرگ و تمام قدی از دبیر آفاق ساخته اند ( و حال که خودمانیم از هر حسن و لطفی عاری است و به لولو خرخره بیشتر می ماند) روی سکوی بلندی در وسط میدان بزرگ شهر , با تشریفات و باز مقداری از همان نطق ها و خطابه های چنانی نصب کردند . سلطان الشعرا قصیده غرایی که روی و قافیه اش همه آق شد : وفاق شد , طاق شد , ساق شد , آفاق شد و... بود و در پیدا کردن آن همه قافیه نادر به راستی اعجاز کرده بود خواند و ابیات بسیاری را به اصرار و ابرام مردم و فریاد های "مکرر مکرر" تکرار کرد و بسیار مورد پسند واقع گردید . ماده تاریخی هم ساخته بود از این قرار " ز آفاق فضل و ادب تاج رفت " که به زور تحریف و تصحیف و قلب و تجنیس و حساب و ارقام بردن از فارسی به عربی و از عربی به ترکی و هزار فوت و فن بدیعی عجیب و بند بازی های پیچیده و بغرنج تاریخ وفات را به دست می داد و آن نیز مایه حیرت مستمعین گردید و همه بر طبع وقاد شاعر آفرین گفتند و مقرر گردید که صله شاعر را از نقد و جنس از صندوق وزارت مالیه بپردازند ...
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
در این باره نظر دهید .
استفاده از این مطلب با ذکر منبع بلامانع است .
موفق باشید .

+ کتاب دار ; ٩:٥٦ ‎ب.ظ ; پنجشنبه ۱٤ آذر ،۱۳۸۱
comment نظرات ()